01 Casus VNG · Federatieve Toegangsverlening
OpenFTV — één identiteit voor het stelsel van toegangsverlening.
Een referentie‑implementatie voor de FTV‑werkgroep van VNG. Schermflows, wireframes en A0‑praatplaten die fijnmazige toegangsverlening tastbaar maken — voor gemeenten, ketenpartners en de burger.
Aantekening Een standaard wordt niet ontworpen op een blanco vel — maar in gesprek met iedereen die ermee moet werken. Vandaar het werkbord.
02 De vraag
Hoe maak je een afspraak tastbaar voordat hij vastligt?
Een gedeelde standaard voor toegangsverlening is randvoorwaarde voor overheidsdiensten die samenwerken — zonder dubbel werk, zonder gaten in de controleerbaarheid. FTV is de afspraak die dat regelt.
Het eindresultaat van de werkgroep is een set afspraken, eind 2025 voor te leggen aan onder andere Forum Standaardisatie. Beleidsmedewerkers, functioneel beheerders, architecten en leveranciers moeten allemaal hetzelfde verhaal kunnen lezen — en dat verhaal is, zolang het op papier staat, abstract.
Vandaar de keuze voor een uitgewerkte referentie‑applicatie, een voorbeeld van de standaard binnen een zaaksysteem en een eigen kennissite. De interface maakt de afspraak tastbaar voordat hij vastligt.
03 Aanpak
Schermflows aan scenario's koppelen — zodat de standaard zichtbaar wordt.
Aan elk scenario hangt een schermflow. Pas wanneer iemand een vergunningaanvraag werkelijk doorklikt — als beleidsmedewerker, als beheerder, als ontvanger — wordt zichtbaar wat de standaard wel of niet vraagt. Daar komen de echte vragen omhoog.
De interface bouwt op een afgeleide van het NL Design System, met patronen die de doelgroep al kent. Een aantal schermen kwam tot stand met protoprompten: mock‑up‑code rechtstreeks uit het ontwerp, zodat een werkend prototype snel genoeg klaar stond om aan de demo‑omgeving te koppelen.
04 Interactie‑uitdagingen
Drie vragen waar het stelsel op valt of staat.
De referentie‑applicatie maakt het mogelijk om beleidsregels te 'coderen', te testen en te distribueren naar systemen die toegang handhaven. Op interactieniveau komen daar de echte ontwerpvragen omhoog.
-
01
Een standaard is abstract — een prototype is concreet.
Het eindresultaat is een set afspraken. Maar afspraken zijn pas getest als iemand ze probeert te gebruiken. De referentie‑applicatie maakt dat mogelijk — en maakt tegelijk zichtbaar waar de standaard nog vragen open laat.
-
02
Versies hebben rollen.
Een beleidsregel kent in dit stelsel meerdere staten: opgeslagen, gepubliceerd, gedistribueerd. Wat een beheerder ziet is iets anders dan wat een auditor moet kunnen reconstrueren. Het ontwerp moet die verschillen niet wegpoetsen, maar leesbaar maken.
-
03
Wat als er al een draft bestaat?
Een gepubliceerde regel wordt opnieuw aangepast. Er ligt al een concept. Wie krijgt voorrang, en wat ziet de gebruiker daarvan? Niet de meest spannende vraag in een demo, wel de vraag waaraan een stelsel valt of staat.
05 Fieldlab & visualisaties
Praatplaten op A0, getest door wie er straks mee moet werken.
Voor de Fieldlab‑dagen heb ik een serie visualisaties gemaakt waarop scenario's voor de burger naast het datalandschap geplaatst werden. Geprint op A0 hangen ze in de zaal — bedoeld om met de hand op te wijzen, te corrigeren, en met een marker bij te schrijven.
De interfaces gaan binnenkort getest worden in een fieldlab door verschillende groepen gebruikers, als onderdeel van het bredere Federatief Datastelsel. Wat daar boven komt sluit het ontwerp verder — of opent het opnieuw.
06 Wat volgt
De standaard wordt eind 2025 voorgelegd. Het ontwerp blijft tot dan in beweging.
FTV is geen project met een opleverdatum die op één pagina past. Tot de voorlegging worden de scenario's verder uitgewerkt en getoetst, schuiven verantwoordelijkheden tussen partijen, en blijft de interface meeschuiven met wat er uit de testronden komt.
Wat ik op deze pagina laat zien is een tussenstand, geen eindbeeld. Dat past bij het werk — een stelsel is af wanneer het gebruikt wordt, niet wanneer het ontworpen is.
07
Volgende stap
Een uur over je vraagstuk, zonder verplichting.
Stuur een korte beschrijving van het probleem, of plan een UX‑spreekuur. Ik kijk mee, stel vragen, geef richting. Ook als het werk uiteindelijk niet bij mij landt.