01 Casus Rijksoverheid · Gezamenlijk Beeld
Gezamenlijk Beeld — één digitaal overheidsloket, getoetst in echt gebruik.
Een klikbaar prototype voor het Ministerie van BZK, binnen het Ontwerptraject Gezamenlijk Beeld. Eén overheid voor de burger — niet als slogan, maar als interface die in een lab werd doorlopen door echte gebruikers.
Aantekening Of een overheid 'samenhangend' voelt, blijkt pas als iemand er een huurwoning probeert aan te vragen — niet eerder, niet in een document.
02 De vraag
Hoe laat je de overheid voelen als één geheel?
Iedereen die ooit iets met de overheid heeft moeten regelen, kent het effect: Overheid.nl, MijnOverheid, Rijksoverheid, de gemeente, het UWV — allemaal losse portalen, allemaal met eigen logica. Je leert het, of je geeft het op.
Het Ontwerptraject Gezamenlijk Beeld had de opdracht om dat patroon te doorbreken — niet door één nieuw portaal te tekenen, maar door zichtbaar te maken hoe het zou kunnen voelen als de overheid in één keer haar gebruiker herkende. Een belofte op een whiteboard is gemakkelijk; een prototype niet.
Dus een klikbare demo, getoetst in een lab — met echte ondernemers en burgers, en de vraag of het werkelijk eenvoudiger en menselijker voelde.
03 Aanpak
Van co-creatie naar klikbare belofte.
Het begon aan een tafel met schetsen. Co-creatie-sessies brachten onderzoekers, ontwerpers en domein-experts samen om de route van een burger in kaart te brengen — wat gebeurt er als iemand verhuist, een subsidie aanvraagt, of na een scheiding zijn zaken op orde wil brengen.
De klantreis werd de kapstok: niet voor het project, maar voor het denken. Wat op tafel begon als schets eindigde als klikbaar prototype in Figma, getest in een lab van Motivaction. De vraag onder de test: voelt dit eenvoudiger? En zo nee, waar valt het uit elkaar?
04 Principes
Drie principes waarop het prototype rust.
Niet bedacht aan tafel. Drie principes die overeind bleven toen het prototype door echte burgers en ondernemers werd doorlopen — de rest van het ontwerp schikte zich ernaar.
-
01
Overheid.nl als wegwijzer.
Eén ingang die de burger niet dwingt te weten welk loket waarvoor is. De vraag eerst, het uitvoeringsapparaat tweede.
-
02
Inloggen loont.
Wie inlogt, krijgt diensten die op zijn situatie zijn toegesneden — niet meer informatie, wel relevantere.
-
03
Consistente ervaring.
Dezelfde logica, dezelfde toon, dezelfde patronen — over departementen heen. Wat DUO al weet, hoeft de gemeente niet opnieuw te vragen.
05 Bevindingen
Wat we hoorden in het lab.
Een prototype dat eenvoud belooft, hoort eenvoud te voelen. Drie reacties uit de testronden — twee bevestigend, één ongemakkelijk.
-
“Eindelijk geen dubbele invoer, maar een overheid die meebeweegt met mijn situatie.”
Burger · gebruikerstest
-
“Dit voelt logisch en eenvoudig, alsof het altijd al zo had moeten zijn.”
Ondernemer · gebruikerstest
-
“Waarom werkt het nu nog niet zo?”
Burger · gebruikerstest
06 Wat ervan terechtkwam
Het rapport staat op rijksoverheid.nl. Het prototype was nooit het eindstation.
Het Ontwerptraject is in oktober 2024 vastgelegd in een rapport van het Ministerie van BZK. De drie pijlers staan erin, het prototype wordt erin genoemd. Wat daarvan in productiebeleid landt is aan anderen — een ontwerptraject is een richtingaanwijzer, geen wet.
Wat ik hier laat zien is een momentopname uit een beweging die onder andere namen doorloopt. Het prototype gaf de discussie een ijkpunt — dat was de bedoeling.
07
Volgende stap
Een uur over je vraagstuk, zonder verplichting.
Stuur een korte beschrijving van het probleem, of plan een UX‑spreekuur. Ik kijk mee, stel vragen, geef richting. Ook als het werk uiteindelijk niet bij mij landt.